مواد ۷۶، ۷۷ و ۷۸ قانون کار؛ حقوق زنان شاغل در دوران بارداری و شیردهی 
قانون کار جمهوری اسلامی ایران برای حمایت از سلامت مادر و کودک و حفظ حقوق شغلی زنان، مقرراتی را درباره دوران بارداری، زایمان و شیردهی پیش‌بینی کرده است. مواد ۷۶، ۷۷ و ۷۸ قانون کار از مهم‌ترین مواد قانونی در این زمینه هستند و به موضوعاتی مانند مرخصی زایمان، تغییر شرایط کار در دوران بارداری، فرصت شیردهی و ایجاد مراکز نگهداری کودکان می‌پردازند.
آگاهی از این مقررات برای کارگران زن، کارفرمایان و کارشناسان منابع انسانی اهمیت دارد؛ زیرا اجرای صحیح آن‌ها به رعایت حقوق قانونی کارکنان و کاهش اختلافات کارگری و کارفرمایی کمک می‌کند.
ماده ۷۶ قانون کار؛ مرخصی بارداری و زایمان
ماده ۷۶ قانون کار به مرخصی بارداری و زایمان کارگران زن اختصاص دارد. در متن این ماده، مدت مرخصی بارداری و زایمان مجموعاً ۹۰ روز تعیین شده و مقرر شده است که حتی‌الامکان ۴۵ روز از این مدت پس از زایمان استفاده شود. همچنین در صورت زایمان توأمان، ۱۴ روز به مدت مرخصی اضافه می‌شود.
هدف از این حمایت، فراهم کردن فرصت کافی برای استراحت مادر، بازیابی توان جسمی پس از زایمان و مراقبت از نوزاد است.
با این حال، برای محاسبه مدت مرخصی قابل استفاده در سال ۱۴۰۵ باید مقررات و مصوبات مرتبط با افزایش مدت مرخصی زایمان و ضوابط جاری سازمان تأمین اجتماعی نیز بررسی شوند؛ زیرا متن اولیه ماده به‌تنهایی لزوماً بیانگر تمام مقررات اجرایی فعلی نیست.
بازگشت به کار پس از مرخصی زایمان
بر اساس تبصره اول ماده ۷۶، کارگر زن پس از پایان مرخصی زایمان به کار سابق خود بازمی‌گردد. همچنین این مدت، با تأیید سازمان تأمین اجتماعی، جزو سوابق خدمت وی محسوب می‌شود.
بنابراین، مرخصی زایمان نباید به‌خودی‌خود موجب محرومیت کارگر از موقعیت شغلی پیشین یا نادیده گرفتن سوابق خدمت او شود.
حقوق و مزایای دوران مرخصی زایمان
مطابق تبصره دوم ماده ۷۶، پرداخت حقوق ایام مرخصی زایمان تابع مقررات قانون تأمین اجتماعی است. در عمل، حمایت مالی این دوره معمولاً از طریق غرامت دستمزد ایام بارداری و زایمان و با رعایت شرایط قانونی مربوط انجام می‌شود.
کارگران برای اطلاع از شرایط برخورداری از این حمایت، مدارک لازم، سابقه بیمه موردنیاز و نحوه ثبت درخواست باید مقررات جاری سازمان تأمین اجتماعی را بررسی کنند.
ماده ۷۷ قانون کار؛ تغییر شرایط کار زنان باردار
ماده ۷۷ قانون کار با هدف حمایت از سلامت زنان باردار در محیط کار تدوین شده است. بر اساس این ماده، هرگاه پزشک سازمان تأمین اجتماعی تشخیص دهد که نوع کار برای کارگر باردار خطرناک یا سخت است، کارفرما موظف است تا پایان دوره بارداری، کار مناسب‌تر و سبک‌تری به او واگذار کند.
این حکم به معنای آن است که در صورت احراز شرایط قانونی، کارفرما باید وظایف شغلی را متناسب با وضعیت کارگر تنظیم کند و از ادامه انجام کارهایی که برای او خطرناک یا بیش از حد دشوار تشخیص داده شده‌اند، جلوگیری کند.
آیا تغییر شغل در دوران بارداری باعث کاهش حقوق می‌شود؟
خیر. مطابق ماده ۷۷ قانون کار، واگذاری کار سبک‌تر به کارگر باردار در شرایط مقرر قانونی نباید موجب کسر حق‌السعی او شود.
حق‌السعی، در مفهوم قانونی خود، مجموعه دریافتی‌های مرتبط با کار است که تعیین مصادیق آن به مقررات قانون کار بستگی دارد. بنابراین، تغییر وظایف شغلی با هدف حفظ سلامت کارگر باردار نباید به کاهش حق‌السعی قانونی وی منجر شود.
کارفرما باید ضمن توجه به نظر پزشک سازمان تأمین اجتماعی و الزامات ایمنی محیط کار، وظایف متناسب با شرایط کارگر را تعیین کند.
ماده ۷۸ قانون کار؛ حقوق مادران شیرده
ماده ۷۸ قانون کار به حمایت از مادران شیرده و تسهیل مراقبت از کودکان می‌پردازد.
بر اساس این ماده، در کارگاه‌هایی که کارگر زن دارند، کارفرما مکلف است تا پایان دو سالگی کودک، پس از هر سه ساعت، نیم ساعت فرصت شیردهی در اختیار مادر قرار دهد. این فرصت جزو ساعات کار مادر محسوب می‌شود.
در نتیجه، زمان اختصاص‌یافته برای شیردهی نباید به‌عنوان غیبت یا مرخصی بدون حقوق تلقی شود. این حمایت قانونی با هدف تأمین نیازهای تغذیه‌ای کودک و فراهم کردن امکان ادامه فعالیت شغلی مادر در نظر گرفته شده است.
فرصت شیردهی چگونه محاسبه می‌شود؟
برای اجرای صحیح این حکم، کارفرما باید برنامه کاری را به‌گونه‌ای تنظیم کند که مادر بتواند از فرصت قانونی شیردهی استفاده کند. نحوه هماهنگی زمان استفاده از این فرصت با برنامه کاری کارگاه باید با رعایت قانون و بدون تضییع حق کارگر انجام شود.
کارفرمایان و کارشناسان منابع انسانی بهتر است نحوه استفاده از این زمان را در برنامه حضور و غیاب و رویه‌های داخلی مجموعه به‌درستی لحاظ کنند.
تکلیف کارفرما درباره مراکز نگهداری کودکان
بخش دیگری از ماده ۷۸ قانون کار به ایجاد مراکز نگهداری کودکان اختصاص دارد. بر اساس متن ماده، کارفرما باید متناسب با تعداد کودکان و با توجه به گروه سنی آن‌ها، مراکزی مانند شیرخوارگاه و مهدکودک ایجاد کند.
تبصره این ماده نیز به تدوین آیین‌نامه اجرایی درباره ضوابط تأسیس و اداره این مراکز اشاره دارد.
برای تشخیص تکلیف اجرایی هر کارگاه، باید علاوه بر متن ماده، مقررات و آیین‌نامه‌های معتبر مربوط و شرایط قابل اعمال بر آن کارگاه نیز بررسی شود.
وظایف کارفرمایان در حمایت از زنان باردار و شیرده
کارفرمایان برای رعایت حقوق قانونی زنان شاغل باید مقررات مرتبط را در سیاست‌های منابع انسانی و برنامه‌ریزی نیروی کار لحاظ کنند. مهم‌ترین اقدامات عبارت‌اند از:
- رعایت مقررات جاری مربوط به مرخصی زایمان و بازگشت به کار؛
- همکاری در تکمیل مدارک و فرایندهای بیمه‌ای مرتبط با مرخصی زایمان؛
- واگذاری کار سبک‌تر در صورت تحقق شرایط مقرر در ماده ۷۷؛
- خودداری از کاهش حق‌السعی به دلیل تغییر کار موضوع ماده ۷۷؛
- اختصاص فرصت قانونی شیردهی تا پایان دو سالگی کودک؛
- بررسی و اجرای تکالیف مربوط به مراکز نگهداری کودکان بر اساس مقررات قابل اعمال؛
- تنظیم دقیق سوابق حضور و غیاب، مرخصی و پرداخت‌های کارکنان.
ثبت و مستندسازی صحیح این موارد، هم به رعایت حقوق کارکنان کمک می‌کند و هم احتمال بروز اختلافات و مشکلات ناشی از محاسبات نادرست حقوق و دستمزد را کاهش می‌دهد.
نکات مهم برای کارگران زن
کارگران زن نیز برای استفاده صحیح از حمایت‌های قانونی بهتر است به موارد زیر توجه کنند:
۱. شرایط و مدارک موردنیاز برای دریافت غرامت دستمزد ایام بارداری و زایمان را از سازمان تأمین اجتماعی استعلام کنند.
۲. در صورت نیاز به واگذاری کار سبک‌تر، موضوع را از مسیر پزشکی و اداری مربوط پیگیری کنند.
۳. از ثبت صحیح مرخصی زایمان و سوابق بیمه‌ای خود اطمینان حاصل کنند.
۴. در صورت رعایت نشدن حقوق قانونی، مدارک مرتبط با قرارداد کار، سوابق حضور و غیاب، مکاتبات و پرداخت‌ها را نگهداری کنند.
۵. در صورت بروز اختلاف، از مراجع قانونی مرتبط با روابط کار و تأمین اجتماعی راهنمایی بگیرند.
جمع‌بندی
مواد ۷۶، ۷۷ و ۷۸ قانون کار حمایت‌های مهمی را برای زنان شاغل در دوران بارداری، زایمان و شیردهی پیش‌بینی کرده‌اند. مرخصی زایمان و حفظ سوابق خدمت، واگذاری کار سبک‌تر بدون کسر حق‌السعی در صورت تحقق شرایط قانونی و اختصاص فرصت شیردهی، از مهم‌ترین حقوق مطرح‌شده در این مواد هستند. همچنین تکالیف مربوط به مراکز نگهداری کودکان باید با توجه به مقررات اجرایی معتبر بررسی شوند.
آگاهی از این مقررات برای کارگران و کارفرمایان ضروری است؛ زیرا رعایت آن‌ها علاوه بر صیانت از حقوق قانونی زنان، به بهبود شرایط محیط کار، حفظ سلامت مادر و کودک و کاهش اختلافات کارگری و کارفرمایی کمک می‌کند.
ای آی محاسب؛ همکار هوشمند و امین کسب‌وکار شما
وب‌سایت: aimohaseb.com
دیدگاه شما
The payouts are surprisingly fast and the games are top notch. Highly recommend checking out winbet289win if you want a reliable spot.
Registration was super quick and I was able to start playing in minutes. Definitely a user friendly site. 10jiliccregister
Such a friendly community and the rewards are actually generous. Loving my time on jililoveapp
Just found this slick slot hub while working in Bali! The quick registration and instant GCash deposits at slo878 make for perfect breaks between client calls. Love the high RTP games too!